Szukaj
  • Marta Szwed

Pokrzywa - niedoceniona królowa ziół

Pokrzywa zwyczajna to w łacinie Urtica dioica. Jej nazwa pochodzi od łacińskiego uro – palę, piekę, parzę. Myślę, że od tej strony każdy z nas poznał pokrzywę już w dzieciństwie. Ja słyszałam w tych mało przyjemnych momentach od babci i mamy, że poparzenie pokrzywy jest dobre dla zdrowia i wzmacnia odporność. Wtedy brałam to jako pocieszenie – dziś wracam do tematu bardzo zaciekawiona, bo okazuje się, że pokrzywa jest niezwykle cenną rośliną leczniczą i kosmetyczną. To, co nas parzy w kontakcie z nią to obecny w liściach kwas mrówkowy – w ten sposób pokrzywa broni się przed zjedzeniem. Nie wszystkim to jednak przeszkadza – np. bydło ze smakiem wcina pokrzywy intuicyjnie korzystając z ich bogatego składu. A kiedy zostawimy ścięte pokrzywy na jakiś czas, żeby trochę zwiędły i przestały tak mocno parzyć, wszystkie inne zwierzaki (np. kury) chętnie ładują pokrzywę do dzioba.


I nie ma się im co dziwić, bo pokrzywa jest bogata w cenne składniki:


  • kwasy organiczne,

  • witaminy C, K, B2 i kwas pantotenowy,

  • flawonoidy,

  • garbniki,

  • karotenoidy,

  • ksantofil,

  • chlorofile,

  • fitosterole,

  • związki aminowe (m.in. histaminę, acetylocholinę i serotoninę)

  • sole mineralne (w tym żelazo)

  • inne niepoznane jeszcze związki podnoszące odporność organizmu na infekcje.


Jak pokrzywa wpływa na zdrowie?


Uważana jest za roślinę „czyszczącą krew”. Na to miano zasłużyła, dzięki temu, że hamuje resorpcję zwrotną i wyraźnie zmniejsza eliminację chlorków, mocznika i szkodliwych produktów przemiany materii. Przetwory z pokrzywy poprawiają trawienie, ułatwiają przyswajanie pokarmów, a także zmniejszają stany zapalne przewodu pokarmowego. Dzięki temu, że pobudza pracę trzustki (jest jednym z niewielu ziół , które posiada takie właściwości!) jest rekomendowana dla cukrzyków w celu obniżenia poziomu cukru we krwi. Wykazuje synergizm z innymi surowcami zielarskimi, które mają działanie przeciwcukrzycowe.


Zarówno liście jak i korzenie pokrzywy obniżają ciśnienie krwi. Mają rozkurczowy wpływ na mięśnie naczyń krwionośnych, dzięki czemu poprawiają ukrwienie, a co za tym idzie lepsze doprowadzanie tlenu i szybsze usuwanie metabolitów.


Pokrzywę, a szczególnie sok ze świeżego zioła, zaleca się przy anemii. Zwiększa poziom hemoglobiny i liczbę czerwonych krwinek. Od dawna zaleca się ją dawcom krwi, jako naturalną i wysoce skuteczną suplementację oraz kobietom w ciąży, gdy zapotrzebowanie na żelazo jest zwiększone.


Co ciekawe pokrzywa jest w stanie zmniejszyć objawy przy sezonowych alergiach, takie jak katar sienny czy egzemę. Badania udowadniają, że zawiera związki, które wykazują właściwości przeciwhistaminowe. Dlatego warto stosować pokrzywę – zarówno doustnie, jak i zewnętrznie przy wszelkich zmianach skóry, które pojawiają się na tle alergicznym. Niektórzy zielarze zalecają ją także przy atopowym zapaleniu skóry.


Od setek lat stosuje się pokrzywę, jako lek w przypadku stanów zapalnych dróg moczowych, przy zbyt małej ilości wydalania moczu, pomocniczo w kamicy moczowej. Wyciągi z liści pokrzywy mają działanie moczopędne, dzięki czemu ułatwiają usuwanie toksyn. Badania potwierdzają także bardzo dobre efekty w w hamowaniu przerostu prostaty, a nawet łagodzenie skutków chemioterapii. Przetwory z pokrzywy stosuję się od stuleci w infekcjach kobiecych narządów rodnych.


W medycynie ludowej wykorzystuje się ją w celu podniesienia odporności nie tylko u dorosłych, ale także u małych dzieci. Badania potwierdzają zawartość substancji pobudzających produkcję interferonu oraz działanie poprawiające odporność! Można wykorzystać napar, odwar albo przyrządzić miód pokrzywowy.

Jak stosować pokrzywę?


Pokrzywę możemy dostać w sklepach zielarskich i aptekach w postaci suszonej oraz soku, ale można ją zjadać także na surowo! Wiosna to idealny czas na wykorzystanie świeżych liści. Do suszenia zbiera się je od czerwca do września. Zebrane samodzielnie i odpowiednio wysuszone liście smakują znacznie lepiej od tych zapakowanych w saszetki. Należy wybierać albo młode, niskie rośliny albo zrywać tylko górne, świeże liście. W starych znajdują się szkodliwe dla nerek cystolity.


Świeżą pokrzywę można dodać do sałatki, dorzucić do jajecznicy albo poddusić tak jak szpinak, a także zaparzyć i wypijać po posiłkach. Z suszonego zioła można wykonać odwary, miód pokrzywowy, mieszanki ziół w rekonwalescencji wątroby i chorobach jelit.


Miód pokrzywowy: sproszkować równe ilości liści pokrzywy i liści orzecha włoskiego w młynku. Do 500 g lekko ogrzanego, płynnego miodu dodać 3-4 łyżki sproszkowanych ziół i starannie wymieszać. Przyjmować doustnie po 1 łyżeczce do 1,5 łyżeczki 2-3 razy dziennie po jedzenie. Jest to środek wzmacniający mechanizmy obronne organizmu. 



Pokrzywa w kosmetyce

Z pewnością spotkaliście się z szamponem pokrzywowym. Wyciągi z pokrzywy mają bardzo dobry wpływ na skórę głowy, mieszki włosowe oraz gruczoły łojowe i potowe, a co za tym idzie, na stan włosów. Jeżeli wyciąg jest wysokiej jakości i dodany w odpowiednim stężeniu z pewnością jest w stanie wpłynąć pozytywnie na wygląd naszych włosów. Samodzielnie przygotowane odwary z pokrzywy można stosować jako tonik do przemywania skóry głowy w łupieżu i łojotoku oraz przeciw wypadaniu włosów. Po zastosowaniu płukanek włosy stają się bardziej miękkie i elastyczne.



Odwar z pokrzywy do włosów przetłuszczających się i z łupieżem: 
2-2,5 łyżki ziela zalać 2 szklankami gorącej wody. Gotować na malutkim ogniu pod przykryciem przez 5 minut. Przecedzić i po ostygnięciu zastosować jako tonik do skóry głowy. 
 
Płukanka przeciw wypadaniu włosów oraz dla poprawy ich wyglądu: 
100 g posiekanych liści zalać 0,5 litra gorącej wody. Po ostudzeniu dodać 0,5 litra 4% octu. Stosować codziennie przez 10 dni, przed aplikacją podgrzać.  



Ze względu na właściwości przeciwalergiczne i odtruwające pokrzywa może okazać się ważnym ziołem w pielęgnacji cery. Wiele problemów skórnych wiąże się z nieodpowiednią dietą, która prowadzi do zalegania toksyn w organizmie. Z drugiej strony, choć na pierwszy rzut oka, sami tak tego nie oceniamy, zmiany skórne często wiążą się z nietolerancją czy alergią na niektóre pokarmy, co często uświadamiamy w gabinecie. I w tym przypadku pokrzywa stosowana doustnie i zewnętrznie ma ogromny potencjał do poprawy wyglądu skóry. Żeby zobaczyć pozytywne efekty należy wypijać trzy szklanki naparu z pokrzywy (świeżej lub suszonej) przez co najmniej dwa tygodnie.


Wszechstronna pokrzywa w innych dziedzinach życia


Czy wiecie, że zanim dotarła do nas bawełna pokrzywę wykorzystywano jako surowiec włókienniczy? Tworzono z niej ubrania, pościele i obrusy, liny i sieci rybackie. Dziś jest potencjalnym zamiennikiem dla bawełny, której uprawa uderza w środowisko.


Pokrzywę wykorzystuje się także w ogrodnictwie. Można sporządzić nawóz, intensywny i niezbyt przyjemny w zapachu, ale za to wspaniale odżywczy dla roślin. Łatwiejszy w sporządzeniu i mniej aromatyczny jest wyciąg z pokrzywy. Nastawia się go na krótszy czas i opryskuje rośliny, które padły ofiarą szkodników.

Gdzieś nam umyka wiedza, która pozwala na wykorzystanie na pozór bezużytecznych chwastów. Szukamy egzotycznych środków na różne dolegliwości, a pod nosem mamy taką wszechstronną, wspaniałą roślinę.

Mam nadzieję, że przypomniałam i przekonałam Was do pokrzywy, a parzący kwas mrówkowy już Was tak łatwo nie zrazi.


Na koniec powiem tylko, że pokrzywa w naturalnej formie bardzo rzadko powoduje jakiekolwiek uczulenia, nawet przy długotrwałym (kilkumiesięcznym przyjmowaniu). W niektórych badaniach pojawiły się alergie wtedy gdy była podawana w znacznie większych dawkach w postaci kapsułek. Przy zastosowaniu domowych przetworów ryzyko, że pojawi się niekorzystna reakcja jest minimalne.

Bibliografia:

1. Pom J Life Sci 2015, Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.) – charakterystyka botaniczna,

biochemiczna i właściwości prozdrowotne; Karolina Jakubczyk, Katarzyna Janda, Sylwia Szkyrpan, Izabela Gutowska, Jolanta Wolska

2. A. Ożarowski, W. Jaroniewski; "Rośliny lecznicze" i ich praktyczne zastosowanie, IWZWZ, Warszawa 1989

3. K. Mikołajczyk, A. Wierzbicki; "Zioła", Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1987

4. B. Hlava, F. Stary, F. Pospisil; "Rośliny kosmetyczne", Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1984

5. M. Molski; "Nowoczesna Kosmetologia", PWN, Warszawa 2014


0 wyświetlenia
  • Black Facebook Icon
  • Black Instagram Icon